Türkiye ETS Yönetmeliği Yayımlandı: İşletmeler İzleme Planına Nasıl Hazırlanmalı?

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. 7552 sayılı İklim Kanunu'na dayanan yönetmelik; sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasından tahsisat ve teslim yükümlülüklerine kadar karbon piyasasının nasıl işleyeceğini tanımlıyor. 2014 tarihli Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik ise yürürlükten kaldırıldı.

Bu yazıda, işletmelerin önümüzdeki aylarda en çok karşılaşacağı başlıkları özetliyoruz.

Hangi tesisler kapsamda?

Yönetmelik, tesisleri yıllık emisyonlarına göre üç kategoriye ayırıyor:

• A kategorisi: Yıllık 50.000 ton CO₂ eşdeğeri ve altında emisyon
• B kategorisi: 50.000 ile 500.000 ton CO₂ eşdeğeri arasında emisyon
• C kategorisi: 500.000 ton CO₂ eşdeğerinin üzerinde emisyon

Hesaplamada biyokütle kaynaklı CO₂ hariç tutuluyor ve değer, kurulu kapasite esas alınarak ihtiyatlı biçimde belirleniyor.

Emisyon ticaret sistemi, yönetmeliğin Ek-1'inde sayılan faaliyetleri yürüten B ve C kategorisindeki tesisleri kapsıyor. Ancak sistemin dışında kalmak, izleme ve raporlama yükümlülüğünün de bittiği anlamına gelmiyor. Örneğin okul, üniversite ve hastane gibi tesisler ETS dışında tutulsa da Ek-1 faaliyetleri için izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam ediyor.

İzleme planında süre işliyor

Sistem bir pilot dönemle başlıyor. Pilot dönemin kapsamı, süresi ve usulleri Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirleniyor.

Pilot döneme dahil işletmelerin ilk izleme metodolojisi planlarını, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde, yani 27 Ekim 2026'ya kadar elektronik ortamda İklim Değişikliği Başkanlığına sunması gerekiyor. Başkanlık bu süreyi en fazla altı ay uzatabiliyor. Pilot dönemde yer almayan işletmeler için ilk plan, ilk uygulama döneminin başlayacağı yıldan önceki takvim yılının sonuna kadar sunuluyor.

İzleme planı; emisyon kaynaklarını, yakıt ve hammadde gibi kaynak akışlarını, hesaplama veya ölçüm yöntemlerini, veri sorumlularını ve kalite kontrol adımlarını tanımlayan temel belgedir. Sonraki bütün raporlar bu plana dayandığı için planın sahadaki gerçek veri akışını yansıtması önemlidir.

Yıllık döngü: rapor, doğrulama ve kayıt

Plan onaylandıktan sonra çalışma yıllık bir döngüye dönüşüyor:

1. İşletmeler bir önceki yılın (1 Ocak–31 Aralık) emisyonlarını ve faaliyet düzeylerini her yıl 30 Nisan'a kadar raporluyor. Başkanlık bu süreyi en fazla bir ay uzatabiliyor.
2. Emisyon raporları, akredite doğrulayıcı kuruluşlar tarafından doğrulanıyor.
3. İlgili bütün veri ve kayıtların en az 10 yıl saklanması gerekiyor.

Yönetmelik, doğrulanmış raporun süresinde sunulmaması gibi durumlar için tesis kategorisine göre artan idari para cezaları da öngörüyor. Bu nedenle verinin yıl sonunda değil, yıl boyunca düzenli toplanması gerekiyor.

İşletmeler şimdi ne yapmalı?

• Pilot dönem kapsamında olup olmadığınızı Karbon Piyasası Kurulu kararları ve Başkanlık duyurularıyla teyit edin.
• Tesisinizin kategorisini kurulu kapasiteye göre hesaplayın; Ek-1 faaliyetlerini ve emisyon kaynaklarını listeleyin.
• Yakıt, hammadde ve üretim verilerinin kaynağını, sorumlusunu ve ölçüm sıklığını netleştirin.
• İzleme planını sayaç, fatura ve laboratuvar kayıtları gibi kanıtlarla birlikte hazırlayın.
• Doğrulama sürecine ve 10 yıllık kayıt saklama yükümlülüğüne uygun bir belge düzeni kurun.

Yörünge Kurumsal nasıl destek olur?

Yörünge Kurumsal; sera gazı envanteri, izleme planı hazırlığı, veri toplama altyapısı ve raporlama süreçlerinde işletmelere destek verir. Doğrulama ise yönetmelik gereği akredite doğrulayıcı kuruluşlar tarafından yapılır. Bu nedenle çalışmalarımız, doğrulamaya hazır, izlenebilir ve tutarlı bir veri yapısı kurmaya odaklanır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yükümlülüklerinizi yönetmeliğin güncel metni ve Başkanlık duyurularıyla birlikte değerlendirin. Kapak görseli temsili bir sanayi tesisini gösterir (Fotoğraf: Jakub Żerdzicki, Unsplash).

← Tüm yazılara dön